Anlamsal A\u00e7\u0131l\u0131mlar <\/strong><\/p>\nNedir bu \u201ctema\u201d, \u201cana fikir\u201d, \u201ckonsept\u201d veya \u201cboncuk\u201d? Bu kelimelerle ne anlat\u0131lmak istenmektedir? Bir projenin neden \u201ckavramsal bir dayana\u011f\u0131\u201d veya \u201ctemel \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131\u201d olmal\u0131d\u0131r? B\u00f6yle bir d\u00fc\u015f\u00fcnsel kurgu olmaks\u0131z\u0131n proje \u00e7izilemez mi?…<\/p>\n
\u0130ster master, ister doktora tezi olsun, bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar bir veya birka\u00e7 temel hipotez \u00fczerine kurgulan\u0131r. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, \u00fczerinde y\u0131llar harcad\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 bir veya birka\u00e7 k\u0131sa c\u00fcmleyle \u00f6zetliyemiyorsa, o zaman ortada bir sorun oldu\u011fu hemen anla\u015f\u0131l\u0131r. Hedefini k\u0131saca a\u00e7\u0131klayamayan ki\u015fi belki \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ama, ne yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 tam olarak anlayamam\u0131\u015ft\u0131r. Bundan emin olabilirsiniz. E\u011fer bu ki\u015fi size konusunu uzun uzad\u0131ya a\u00e7\u0131klamaya ba\u015flarsa, onun ne yapt\u0131\u011f\u0131na tam olarak emin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, de\u011fi\u015fik alanlarda gezinip, hedefine tam olarak varamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlars\u0131n\u0131z. Oysa, okyanusta giden her geminin hedefi karaya, yani bir limana varmakt\u0131r. Bu limana de\u011fi\u015fik rotalar izleyerek gidilebilir ama, ana hedef bellidir; bu hedef \u00e7ok a\u00e7\u0131k ve nettir. Hedefi belli olmayan ara\u015ft\u0131rmalar, ula\u015faca\u011f\u0131 liman\u0131 tan\u0131mlanmam\u0131\u015f olan ve okyanusta ba\u015f\u0131bo\u015f dola\u015fan gemiler gibidir. Derin sularda gezer dururlar, ama asla bir adaya \u00e7\u0131kamazlar.<\/p>\n
Bir kentin imar plan\u0131 esasen o kentin on, onbe\u015f bazen yirmi y\u0131l sonra alaca\u011f\u0131 \u015fekli tan\u0131mlar: ekonomisiyle, sosyal ya\u015fant\u0131s\u0131yla, hizmetleriyle ve altyap\u0131 olanaklar\u0131yla. Ula\u015f\u0131m, konut, sanayi ve benzeri sekt\u00f6rlerin hepsi ayn\u0131 hedefe i\u015faret eder veya etmelidir. \u0130mar plan\u0131n\u0131n o kentin gelece\u011fi i\u00e7in bir \u201csenaryo\u201d yazm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Tiyatrodaki veya bir filmdeki t\u00fcm sahneler de bir senaryoya g\u00f6re oynan\u0131r. Aksi halde o kent de okyanuslarda dola\u015facak ve bir limana varamayacakt\u0131r. \u0130zmir dahil, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn bir\u00e7ok kenti i\u00e7in bir geli\u015fim senaryosu yaz\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, imar planlar\u0131 sadece yap\u0131lanma ko\u015fullar\u0131n\u0131 g\u00f6steren belgeler olarak hizmet g\u00f6rmekte, kentlerin geli\u015fmesinde rehberlik\u00a0edememektedir. Yani, b\u00f6ylesine imar planlar\u0131 da okyanuslarda gezerler, ama hi\u00e7bir limana demir atamazlar. \u00d6rne\u011fin \u0130zmir, gelecekte ne olaca\u011f\u0131n\u0131 saptayamam\u0131\u015f olman\u0131n ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ekmekte, bu nedenle y\u00fczlerce sudan proje \u00fcretilmekte, sonunda hi\u00e7 biri hedefi vuracak bi\u00e7imde uygulanamamaktad\u0131r.<\/p>\n
Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar ve kent planlar\u0131ndan sonra, gelelim kentsel tasar\u0131m projelerine. E\u011fer bir kentin kaderi \u00e7izilmi\u015fse, o takdirde yeni geli\u015fim alanlar\u0131 da belirlenmi\u015ftir. Antalya bir turizm kentidir. Bu do\u011frultuda y\u0131llard\u0131r hedefine do\u011fru uygun ad\u0131mlarla ilerlemektedir. Buna g\u00f6re imar planlar\u0131nda nerelerin nas\u0131l geli\u015fece\u011fi de belli olmu\u015ftur. Baz\u0131 yerler \u201cturizm b\u00f6lgesi\u201d ilan edilmi\u015ftir. Hatta giderek bunlar\u0131n spor, e\u011flence, konaklama gibi konulardaki alt a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131 da yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Siz bu durumda, tasar\u0131mc\u0131 olarak, t\u00fcm bilgi ve yeteneklerinizi kullanarak, belirli bir alan\u0131 ve i\u00e7indeki yap\u0131 ve yap\u0131 komplekslerini \u00e7\u00f6z\u00fcmlersiniz. B\u00f6yle bir projede belki kimse size ana fikrinizin ne oldu\u011funu bile sormaz. \u00c7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 zaten sorumlularca ve daha \u00f6nceden belirlenmi\u015ftir. Elinizdeki konu art\u0131k bir kentsel tasar\u0131m meselesidir. Oturur o fuar alan\u0131n\u0131 veya yeni \u00fcniversite kamp\u00fcs\u00fcn\u00fc veya turizm alan\u0131n\u0131 tasarlars\u0131n\u0131z.<\/p>\n
Sanat \u00dcr\u00fcnlerinde Ana Fikir <\/strong><\/p>\nHi\u00e7bir ressam tuvalinin ba\u015f\u0131na \u201ck\u00fcbist\u201d veya \u201cempresyonist\u201d resim yapaca\u011f\u0131n\u0131 kararla\u015ft\u0131rarak oturmaz. Ressamlar ellerindeki teknik olanaklar\u0131 ve de i\u00e7 d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 birle\u015ftirerek, hayal ettiklerini veya g\u00f6rd\u00fcklerini resme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. Ortaya \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcn \u00e7o\u011fu kez rastlant\u0131sal veya i\u00e7g\u00fcd\u00fcseldir. Ancak \u00fcrettikleri resimler konusunda konu\u015fmalar\u0131 istendi\u011finde bir\u00e7ok ressam TV kameralar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sa\u00e7malar. \u0130\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak \u00fcretti\u011fi resme mant\u0131ksal veya felsefi kulplar arar. Oysa \u00fcr\u00fcn neyse odur. Be\u011fenilir veya be\u011fenilmez. Ama kimi \u00f6nc\u00fc ressam eserleriyle koca bir sanat ak\u0131m\u0131n\u0131 ba\u015flatabilmi\u015f ve nice sanat\u00e7\u0131y\u0131 pe\u015finden s\u00fcr\u00fckleyebilmi\u015ftir. Salvador Dali s\u00fcrrealizmin, Picasso ise k\u00fcbist ak\u0131m\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmu\u015ftur. Resim sanat\u0131na izlerini b\u0131rakan bu insanlar \u201c\u00f6zg\u00fcn\u201d eserler yaratabilmi\u015flerdir. Onlar\u0131 farkl\u0131 k\u0131lan da bu \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleri olmu\u015ftur. Herkes Modigliani\u2019yi incelip uzayan insan y\u00fczlerinden, Van Gogh\u2019u sinirli ve sihirli f\u0131r\u00e7a darbelerinden veya Gaugin\u2019i geni\u015f y\u00fczeylere s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Karayip\u2019lerin canl\u0131 renklerinden tan\u0131r. Onlar da birer \u00f6zg\u00fcn ressamd\u0131r.<\/p>\n
Heykel sanat\u0131na gelince, sanat\u00e7\u0131 \u00f6nce bir konu d\u00fc\u015fler. Mikelanj David\u2019i d\u00fc\u015flemi\u015ftir. Belki \u00f6nce bir\u00e7ok desen \u00e7izmi\u015f, bunlardan birini tercih etmi\u015f, onun \u00e7amurdan maketini yapm\u0131\u015f ve onun da \u00fczerinde de\u011fi\u015fiklikler yaparak son ve ger\u00e7ek boyutlu modelini olu\u015fturmu\u015ftur. Heykeltra\u015f mermer blo\u011fun ba\u015f\u0131na oturup hemen yontmaya ba\u015flamaz. \u0130lk \u00f6nce i\u015fe \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnmekle ba\u015flar\u201d. Baz\u0131 taslaklar haz\u0131rlar ve son karar\u0131na ula\u015f\u0131ncaya kadar d\u00fc\u015f\u00fcncelerini s\u00fcrekli rafine\u00a0eder. Bu s\u00fcre\u00e7 tasar\u0131m yapanlar i\u00e7in de ge\u00e7erlidir; onlar da ayn\u0131 a\u015famalardan ge\u00e7erler.<\/p>\n
Her projenin oldu\u011fu gibi, her heykelin bir mesaj\u0131 vard\u0131r: izleyenine bir\u015feyler anlatmak ister. Ondan \u201csevgi\u201d \u00fczerine bir yontu \u00fcretmesi istendi\u011finde, \u00f6nce \u015funu sormas\u0131 gerekir: neyin sevgisi? Do\u011fa, insan, ku\u015flar, deniz, \u00e7ocuk…? \u00c7ocuk sevgisi yan\u0131t\u0131 bulundu\u011funda heykeltra\u015f\u0131n i\u015fi kolayla\u015f\u0131r, ama bitmez. Bu tan\u0131mlama giderek daha anla\u015f\u0131l\u0131r hale getirilir: \u201cII. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda \u00f6ld\u00fcr\u00fclen Yahudi \u00e7ocuklar\u0131na duyulan sevgi\u201d meseleyi tam olarak tan\u0131mlar. Oysa tek ba\u015f\u0131na sevgi \u00e7ok geni\u015f kapsaml\u0131, elle tutulmas\u0131 zor ve \u00e7ok soyut bir kavramd\u0131r. Tan\u0131mlama geli\u015fmedik\u00e7e kavram\u0131n bir nesneye, \u015fekle veya \u00fc\u00e7 boyutlu hale d\u00f6n\u00fc\u015fmesi zorla\u015f\u0131r.<\/p>\n
Mimarl\u0131k Alan\u0131nda Ana Fikir <\/strong><\/p>\nMimarl\u0131k baz\u0131 mekanlar\u0131n yan yana ve \u00fcst \u00fcste konmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan bir yap\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 s\u00fcreci de\u011fildir. B\u00f6yle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sonucu \u00f6nceden belli olmayan, kontrol edilemeyen, bir \u00fcr\u00fcn ortaya \u00e7\u0131kar. Bu rastlant\u0131sal bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn meydana gelmesidir. Bir otel yatak odalar\u0131n\u0131n, bir okul ise s\u0131n\u0131flar\u0131n yanyana ve \u00fcst \u00fcste dizilmesiyle olu\u015fmaz. Olu\u015fmamal\u0131d\u0131r. Bu \u201cne \u00e7\u0131karsa kaderine\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Bu yakla\u015f\u0131mda yap\u0131y\u0131 mimar olu\u015fturmu\u015f olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc kontrol tasar\u0131mc\u0131n\u0131n elinde de\u011fildir. Projeyi mimar de\u011fil, proje mimar\u0131 pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklemi\u015ftir. Oysa mimari tasar\u0131mlarda mimar, yap\u0131y\u0131, heykeltra\u015f\u0131n mermeri \u015fekillendirdi\u011fi gibi, bilin\u00e7li olarak yontmal\u0131d\u0131r. Mikelanj\u2019\u0131n David\u2019i maket ve \u00e7izimlerle \u00f6nceden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc gibi, mimar da bitmi\u015f yap\u0131y\u0131 \u00f6nceden g\u00f6rebilmelidir. Beyninde g\u00f6remiyorsa oturup maketini yapmal\u0131d\u0131r. Aksi halde yap\u0131 k\u00fctlesi ve onun cepheleri bilin\u00e7siz bir s\u00fcrecin sonu\u00e7 \u00fcr\u00fcn\u00fc olur.<\/p>\n
Zaten bir yap\u0131 \u00f6nceden alg\u0131lanabildi\u011fi zaman bir mimar\u0131n eseri olur. Yal\u0131n \u00e7izgilerin, basitli\u011fin, \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 mekan kullan\u0131m\u0131n\u0131n ve de esnekli\u011fin \u00e7izgilerine yans\u0131d\u0131\u011f\u0131 Mies van der Rohe, resim sanat\u0131ndaki Picasso gibi, bir tasar\u0131m ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmu\u015ftur. Frank Gehry yap\u0131lar\u0131nda fraktal geometriyi kullanarak onlara amorf formlar kazand\u0131rm\u0131\u015f, bunlar\u0131 metalle kaplam\u0131\u015f ve mimaride Van Gogh\u2019un resimde ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 yere ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Gehry kendine has, yani \u00f6zg\u00fcn, tasar\u0131mlar \u00fcreten bir mimard\u0131r ve yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fte bir \u201cilk\u201dtir. Yap\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6renler onlar\u0131n hangi mimar\u0131n eseri oldu\u011funu hemen anlarlar. Benzer \u015fekilde, Calatrava\u2019n\u0131n da kendine has \u00e7izgileri oldu\u011fundan, eserleri hemen tan\u0131n\u0131r.<\/p>\n
\u201cTema\u201d veya \u201cboncuk\u201d farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, farkl\u0131 bir g\u00f6r\u00fc\u015f veya farkl\u0131 bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 demektir. Bir fabrikan\u0131n y\u00f6netim binas\u0131n\u0131 tasarlarken i\u015fveren projeme kar\u0131\u015ft\u0131; o farkl\u0131 insanlar\u0131n kullanaca\u011f\u0131 kutu kutu b\u00fcrolar istemiyordu. Herkes herkesi g\u00f6rmeli ve duymal\u0131yd\u0131; kimsenin di\u011ferlerinden gizlisi sakl\u0131s\u0131\u00a0olmamal\u0131yd\u0131. Bu farkl\u0131 y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131, t\u00fcm ara duvarlar\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ve bir\u00e7ok insan\u0131n b\u00fcy\u00fck mekanlara birlikte yerle\u015ftirilmesi gerektirdi. \u0130\u015fverenin y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7 mimari tasar\u0131m\u0131m\u0131z\u0131 y\u00f6nlendirmi\u015fti.<\/p>\n
Mimari tasar\u0131mlarda konsepti yakalayabilmek i\u00e7in \u00f6ncelikle d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. \u201cBoncuk\u201d tabiri de yine tasar\u0131mlar\u0131n ard\u0131nda gizliden gizliye yatmakta olan d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bazen \u00f6\u011frenciler taraf\u0131ndan naif\u00e7e, de\u011ferlendirilmektedir. Bir piyanistin evinin plansal olarak piyano formu kazanmas\u0131 o projede bir konsept yakalam\u0131\u015f olmay\u0131 asla ifade etmez. Tam tersine, bu sa\u00e7ma bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Ya bu ki\u015fi saksafoncu, trompet\u00e7i veya bir kemanc\u0131 olsayd\u0131 ne olacakt\u0131? Plansal olarak piyanoya benzeyen evi kim nereden bak\u0131p bu \u015fekilde alg\u0131layabilecektir? B\u00f6ylesine yakla\u015f\u0131mlar \u201corijinal\u201d olmaktan uzakt\u0131r.<\/p>\n
\u00d6\u011frenciler bir \u015farap fabrikas\u0131n\u0131 \u00fcz\u00fcm salk\u0131m\u0131, sigara fabrikas\u0131n\u0131 sigara paketi veya spor yap\u0131lar\u0131n\u0131 olimpiyat ambleminin halkalar\u0131 ile formsal olarak ili\u015fkilendirme e\u011filiminde olmaktad\u0131r. Kimisi binalar\u0131n\u0131 ad\u0131n\u0131n ve soyad\u0131n\u0131n ba\u015f harflari \u015feklinde yapmak e\u011filimindedir. Bir di\u011feri, \u201cevin en \u00f6nemli unsuru oldu\u011fu i\u00e7in\u201d yap\u0131y\u0131 anahtar formuna benzetmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r…Bu naif yakla\u015f\u0131mlar\u0131n bir projenin d\u00fc\u015f\u00fcnsel yap\u0131s\u0131 veya kurgusu ile hi\u00e7 bir alakas\u0131 olamaz. \u00d6ncelikle mimar\u0131n Faz\u0131l Say gibi bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n nas\u0131l ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00e7evresindeki insanlar\u0131, misafirlerini, ne yemek yedi\u011fini, k\u0131sacas\u0131 onun d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ke\u015ffetmesi ve anlamas\u0131 gerekir. Hatta, eskilerin deyimiyle, onu tan\u0131mak i\u00e7in bir s\u00fcre ya\u015fam\u0131n\u0131 yak\u0131ndan izlemesi gerekir. Say\u2019\u0131n evi piyanoya benzemekten ziyade, onun ya\u015fam bi\u00e7imine benzemek zorundad\u0131r. Bu ise sadece ara\u015ft\u0131rma yaparak bulunur ve anla\u015f\u0131l\u0131r. Tak\u0131nt\u0131lar \u00fczerine proje kurgulamas\u0131 yap\u0131lamaz.<\/p>\n
\u0130kinci olarak yap\u0131n\u0131n konumlanaca\u011f\u0131 \u00e7evrenin \u00e7ok iyi incelenmesi ve kavranmas\u0131 gerekir. Ad\u0131na bazen \u201c\u00e7evre analizi\u201d de denen bu i\u015f \u00f6\u011fretim kadrolar\u0131n\u0131n \u00f6\u011frenciye bir t\u00fcrl\u00fc aktaramad\u0131\u011f\u0131 bir konudur. \u00c7o\u011fu \u00f6\u011frenci, ayda proje \u00e7iziyormu\u015fcas\u0131na, araziyi yok varsaymak e\u011filimindedir ki b\u00fcy\u00fck bir yanl\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Neden d\u00fc\u015f\u00fcnmek? Neyi d\u00fc\u015f\u00fcnmek? Nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnmek?…N,N,N,N,N… Diyelim ki sizden Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n bitimini simgeleyen bir an\u0131t tasarlaman\u0131z istendi. Yeri de belli. B\u00f6yle bir simgeyi kimlerin, nereden ve nas\u0131l alg\u0131layacaklar\u0131 size an\u0131t\u0131n boyutlar\u0131 hakk\u0131nda baz\u0131 ip u\u00e7lar\u0131 verir. Burada \u201calg\u0131lama\u201d konusu \u00f6n plandad\u0131r. Ancak, s\u00f6zkonusu an\u0131t neye benzemelidir? Topa, t\u00fcfe\u011fe, askere, kalpa\u011fa, T\u00fcrk bayra\u011f\u0131na?… \u0130\u015fin ilgin\u00e7 yan\u0131 konusu aynen bu olan bir yar\u0131\u015fmada kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n belki de \u00fc\u00e7te biri ay-y\u0131ld\u0131z motifini kullanm\u0131\u015ft\u0131. Bayrak motifi tasar\u0131mc\u0131lar\u0131n can simidi olmu\u015f, neredeyse say\u0131lar\u0131 onu a\u015fan ekip ay ve y\u0131ld\u0131z\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc boyuta ta\u015f\u0131m\u0131\u015ft\u0131. B\u00fcy\u00fck ve fig\u00fcratif heykeller kullanan bir proje yanl\u0131\u015f bir kararla birinci geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc kimsenin b\u00f6ylesine heykelleri uzaktan alg\u0131lama\u00a0\u015fans\u0131 yoktu ve bu an\u0131t \u00f6zellikle uzaktaki kentsel \u00e7evreden alg\u0131lanmas\u0131 gereken bir yap\u0131yd\u0131.<\/p>\n
Tasarlanacak bir yap\u0131 i\u00e7in baz\u0131 anlaml\u0131 ipu\u00e7lar\u0131 yakalamak kolay i\u015f de\u011fildir. \u201cNe \u00e7\u0131karsa baht\u0131na\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 ne kadar acemice ve anlams\u0131zca ise, birilerine, onlar\u0131n yap\u0131tlar\u0131na veya onlar\u0131n tarzlar\u0131na g\u00f6nderme yapmak ve onlar\u0131 kopyalama\u011fa yeltenmek de o kadar anlams\u0131z olabilir. Tasar\u0131mc\u0131n\u0131n projesini Calatrava\u2019n\u0131nkilere veya Wright\u2019\u0131nkilere benzetmeye \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 nafile ve tasar\u0131mlara art\u0131 de\u011fer kazand\u0131rmayan u\u011fra\u015flard\u0131r. Hatta, daha kaba tabirle, bunlar ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Eskiyi aynen kopyalamaya \u00e7al\u0131\u015fmak da bundan farkl\u0131 bir tav\u0131r de\u011fildir. Cumhuriyet d\u00f6nemi yap\u0131lar\u0131nda T\u00fcrk mimarisinin geleneksel unsurlar\u0131ndan esinlenilmi\u015f, ancak onlar yeni mimarlar taraf\u0131ndan aynen klonlanmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Sedat Hakk\u0131 Eldem ge\u00e7mi\u015fin mimari de\u011ferlerimize sad\u0131k kalmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f bir mimar\u0131m\u0131zd\u0131r. Ancak Kula\u2019daki evi \u00c7e\u015fme\u2019de yazl\u0131k olarak kopyalamak sa\u00e7mal\u0131ktan \u00f6te bir \u015fey olamaz ve bunun hi\u00e7 bir orijinal taraf\u0131 yoktur.<\/p>\n
Hamam Tas\u0131, Elma ve Yumurta <\/strong><\/p>\n\u201cEureca.!!\u201d, \u201cEureca.!!\u201d…<\/p>\n
Ar\u015fimet, su dolu k\u00fcvette banyo yaparken, aynen b\u00f6yle ba\u011f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131: \u201cBuldum! Buldum !\u201d…\u00c7\u00fcnk\u00fc elindeki metal tas\u0131n, sudan a\u011f\u0131r olmas\u0131na ra\u011fmen, y\u00fczd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fc. Buldum diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anda suyun kald\u0131rma g\u00fcc\u00fcn\u00fc anlam\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi bu bulu\u015f ile i\u00e7inde be\u015f bin ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 y\u00fczbinlerce ton a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki u\u00e7ak gemileri denizlerde y\u00fczebiliyor.<\/p>\n
Newton bir a\u011fac\u0131n alt\u0131na uzanm\u0131\u015f yat\u0131yordu. A\u011fa\u00e7tan kafas\u0131na bir elma d\u00fc\u015ft\u00fc. O an o da \u201cbuldum\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc elman\u0131n yer\u00e7ekimi nedeniyle kafas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kavram\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Napolyon\u2019a: \u201cbir yumurtay\u0131 dikine nas\u0131l oturtursun?\u201d diye sordular. \u0130ddiaya girmi\u015flerdi. Birka\u00e7 ki\u015fi denemi\u015f ve ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftu. Napolyon yumurtan\u0131n alt taraf\u0131n\u0131 hafif\u00e7e k\u0131r\u0131p yumurtay\u0131 masaya oturttu. Di\u011ferleri hep bir a\u011f\u0131zdan \u201cOlmaz bunu biz de yapard\u0131k\u201d dediler.Yapsalard\u0131. Yumurtan\u0131n dik durmayaca\u011f\u0131 belliydi. Ba\u015fka \u00e7are yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc tek \u00e7\u00f6z\u00fcm yumurtay\u0131 k\u0131rmakt\u0131.<\/p>\n
Tas, elma, yumurta…\u0130\u015fte mimarl\u0131k \u00f6\u011frencilerinin hat\u0131rlamas\u0131 gereken \u00fc\u00e7 kelime. Bu bulu\u015flar asl\u0131nda uzun s\u00fcren bir d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00f6neminden (incubation) sonra ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131r. Ne Newton, ne de Ar\u015fimet sonucu o anda bulmu\u015flard\u0131.Belli ki, her ikisi de uzun zamand\u0131r sorunu kafalar\u0131nda sorgulam\u0131\u015flard\u0131. Bir fikir yakalamadan veya bir bulu\u015f yapmadan ki\u015filerin eldeki problemi s\u00fcrekli kafalar\u0131nda tutmalar\u0131, onu s\u00fcrekli sorgulamalar\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnmeleri gerekmektedir.Buna \u201cbulu\u015f yapma\u201d literat\u00fcr\u00fcnde \u201ckulu\u00e7ka d\u00f6nemi\u201d de denmektedir. Yani tavu\u011fun, yumurtay\u0131 v\u00fccudundan \u00e7\u0131karmadan \u00f6nce, bir s\u00fcre kulu\u00e7kaya yatmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n
Tasar\u0131m \u00f6\u011frencilerimiz, bu evreyi ge\u00e7irmeden ve yolda y\u00fcr\u00fcrken, yumurtan\u0131n ans\u0131z\u0131n yere d\u00fc\u015fmesini ve k\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131 beklemektedir. Yani, do\u011frudan masa ba\u015f\u0131na oturup proje \u00e7izmeye ba\u015flamaktad\u0131r. B\u00f6yle bir \u015fey yoktur, olamaz ve hi\u00e7 bir zaman olmayacakt\u0131r.<\/p>\n
\u00dcretilecek projeler i\u00e7in fikir, Hz. Muhammed\u2019e, Kuran\u2019\u0131n Hira Da\u011f\u0131\u2019nda, vahiy yoluyla inmesi gibi, g\u00f6kten inmez. Size hi\u00e7 bir g\u00fc\u00e7 \u201c\u00e7iz\u201d deyip bu sihirin yolunu a\u00e7mayacakt\u0131r. Tanr\u0131\u2019dan b\u00f6yle bir buyruk, b\u00f6yle bir mucize beklemeniz bo\u015funad\u0131r. Gece-g\u00fcnd\u00fcz, ak\u015fam-sabah, yolda y\u00fcr\u00fcrken, yatakta yatarken s\u00fcrekli projenizi d\u00fc\u015f\u00fcnmeniz gerekecektir. Bunu yaparsan\u0131z, \u015fansl\u0131ysan\u0131z, ak\u0131ll\u0131 ve de yarat\u0131c\u0131ysan\u0131z, belki bir m\u00fcddet sonra siz de projeniz i\u00e7in iyi bir fikir yakalar ve \u201ceureca\u201d diye ba\u011f\u0131rabilirsiniz.<\/p>\n
D\u00fc\u015f\u00fcnce Tembelli\u011fi<\/strong><\/p>\n\u00d6\u011frencilerimizin \u201cbanal\u201d proje \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeleri \u00fcretmelerinin ard\u0131nda birka\u00e7 neden yatmaktad\u0131r: 1) i\u015fini ciddiye almamak; 2) motivasyon eksikli\u011fi ve 3) \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnce tembelli\u011fi\u201d yapmak. Banal \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin neler olduklar\u0131na yukar\u0131da de\u011finildi, (piyanistin evini hat\u0131rlay\u0131n\u0131z). Bu \u00fc\u00e7 neden biribirleriyle ili\u015fkilidir. \u0130\u015fini ciddiye almamak bir motivasyon eksikli\u011finden kaynaklan\u0131yor olabilir. Veya d\u00fc\u015f\u00fcnce tembelli\u011finin ard\u0131nda, di\u011fer iki neden yatabilir. Ne olursa olsun, sonu\u00e7ta \u00f6nemli olan d\u00fc\u015f\u00fcncedir. Bu i\u015fe ger\u00e7ekten zaman ay\u0131rmak gerekir. \u00c7ar\u015f\u0131da, pazarda, otomobil kullan\u0131rken, sinema seyrederken projeniz hakk\u0131nda fikir olu\u015fturamazs\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc alg\u0131lar\u0131n\u0131z ve dikkatiniz ba\u015fka yerlerdedir. Beyniniz bir\u00e7ok \u015feyi ayn\u0131 anda de\u011ferlendirmektedir. Kafan\u0131z da\u011f\u0131n\u0131kt\u0131r. Tasar\u0131mc\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme i\u015fini elinde kalem oldu\u011fu halde, ka\u011f\u0131t \u00f6n\u00fcnde otururken yapar. Buna \u201ceskiz yapmak\u201d denir. Eskiz yapmak d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ka\u011f\u0131da \u015fekiller, \u00e7izgiler ve di\u011fer g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler olarak d\u00f6kmektir. Oysa bu tutum g\u00fcn\u00fcm\u00fczde nereseyse tamamen terkedilmek \u00fczeredir. Yararlar\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131z \u00e7ok fazla olan bilgisayarlar, \u201ceskiz yapma\u201d gibi yararl\u0131 ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir eylemi, tasar\u0131m s\u00fcrecinden malesef d\u0131\u015flamak \u00fczeredir.<\/p>\n
Evet, d\u00fc\u015f\u00fcnce vahiy yoluyla g\u00f6kten inmez; onu tetiklemek gerekir. Bu tetikleme \u00fc\u00e7 yolla ger\u00e7ekle\u015febilir: 1.tasar\u0131m program\u0131n\u0131, 2. eldeki araziyi veya \u00e7evreyi ve de 3. benzer ve uygulanm\u0131\u015f di\u011fer \u00f6rnekleri \u00e7ok iyi inceleyerek. \u0130\u015fin ac\u0131 taraf\u0131 tasar\u0131m \u00f6\u011frencileri bu \u00fc\u00e7 konuda ciddi bir umursamazl\u0131k i\u00e7indedirler. Ger\u00e7ekten umursanan iki \u015feyden biri \u201csonu\u00e7ta projeden ne not al\u0131naca\u011f\u0131\u201d ikincisi \u201cyoklamadan kalmamak\u201dt\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan de\u011ferlendirildi\u011finde, \u00f6\u011fretim elemanlar\u0131 acilen, not verme d\u0131\u015f\u0131nda, yarat\u0131c\u0131 te\u015fvik ve \u00f6d\u00fcllendirme y\u00f6ntemleri bulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130\u015fini ciddiye almamak ve motivasyon eksikli\u011fi \u00f6\u011frenciye yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fi sevdirebilmekle ilgilidir. Sevmeksizin yap\u0131lan i\u015flerden ba\u015far\u0131 beklemek bo\u015funad\u0131r. Meslek sevgisi tasar\u0131m mesleklerinde en iyi motivasyondur. E\u011fitim kadrolar\u0131n\u0131n b\u00f6ylesine asli g\u00f6revleri vard\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fcnce tembelli\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz gen\u00e7lerinin temel sorunlar\u0131ndan birisidir ve acil \u00f6nlem bekleyen meselelerdendir.<\/p>\n
Tasar\u0131m veya ihtiya\u00e7 program\u0131n\u0131n ne oldu\u011fu herkes\u00e7e bilinir. Bunun s\u00fcrekli hat\u0131rda tutulmas\u0131, geli\u015ftirlmesi ve sorgulanmas\u0131 gerekir. \u00c7evre analizi denen \u015feyi e\u011fitim kadrolar\u0131 uzun y\u0131llard\u0131r \u00f6\u011frencilerine aktaramam\u0131\u015f, bu i\u015fte ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015flard\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve son tetikleyici, ad\u0131na \u201cliterat\u00fcr ara\u015ft\u0131rmas\u0131\u201d da diyebilece\u011fimiz incelemelerdir. Yeni ve yarat\u0131c\u0131 tasar\u0131mlar yapabilmenin \u00f6n ko\u015fulu o konuda bu g\u00fcne kadar nelerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyi bilinmesidir. Bu gezmek, g\u00f6rmek, dergi ve kitap kar\u0131\u015ft\u0131rmak ve bu i\u015fleri s\u00fcrekli olarak yapmak demektir. \u0130nternet de ayn\u0131 y\u00f6nde fevkalade yararl\u0131 bir kaynakt\u0131r. G\u00f6rd\u00fcklerinizden edinece\u011finiz k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fc b\u00fcy\u00fckl\u00fc fikirler kafan\u0131zda bir d\u00fc\u015f\u00fcnce sentezine do\u011fru gitmenize yard\u0131m eder. Bunu yapanlar, belki bir g\u00fcn projeleri i\u00e7in \u201ceureca\u201d diye ba\u011f\u0131rabilirler. Burada ayr\u0131nt\u0131lar\u0131na giremeyece\u011fimiz nedenlerle, bu \u00fc\u00e7 beyin tetikleyicisi g\u00f6revlerini yapamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, tasar\u0131m \u00f6\u011frencileri projelerini naif temeller \u00fczerine kugulamaya devam etmektedir<\/p>\n
Kulu\u00e7ka D\u00f6nemi ve Frank Lloyd Wright<\/strong><\/p>\nBu \u00f6yk\u00fcy\u00fc ba\u015fka yerlerde de anlatt\u0131m. Tekrar edece\u011fim. \u00d6yk\u00fc, ne kadar do\u011fru veya yanl\u0131\u015ft\u0131r bilinmez, bir mesaj i\u00e7ermektedir. Mesaj tasar\u0131m \u00f6\u011frencileri i\u00e7in \u00f6nemlidir. K\u0131saca \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
Zengin Amerikal\u0131 i\u015f adam\u0131 Kaufmann k\u0131rda bir ev yapt\u0131rmak ister. O d\u00f6nemde \u00fcnl\u00fc olan F.L.Wright\u2019\u0131 bulur ve tasar\u0131m\u0131 onun yapmas\u0131n\u0131 istedi\u011fini s\u00f6yler. S\u00f6zle\u015fme yapmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan birka\u00e7 ay ge\u00e7er ama mimardan hi\u00e7 bir ses \u00e7\u0131kmaz. Kaufmann merak eder; \u00fcnl\u00fc mimar\u0131n\u0131 arar ve \u00e7izimlerinin ne d\u00fczeyde oldu\u011funu, nelerin bitti\u011fini sorar. Mimar projenin haz\u0131r oldu\u011funu s\u00f6yler. Oysa daha ortada \u00e7izilmi\u015f hi\u00e7 bir \u015fey yoktur. Kaufmann yar\u0131m g\u00fcn uzakta bir yerde oturmaktad\u0131r. Wright i\u015fvereninin yolculuk s\u00fcresi i\u00e7inde oturur ve projeyi \u00e7izip bitirir. Bulu\u015ftuklar\u0131nda Kaufmann hayretler i\u00e7indedir. Evin projesi ola\u011fan\u00fcst\u00fcd\u00fcr. \u015eimdi bu yap\u0131 d\u00fcnya mimarl\u0131k tarihinde iz b\u0131rakm\u0131\u015f olan ve halen m\u00fcze olarak kullan\u0131lan, \u00fcnl\u00fc\u201d\u015eelale Evi\u201ddir.<\/p>\n
Bu \u00f6yk\u00fcn\u00fcn k\u0131ssadan hissesi \u015fudur: bir proje uzun s\u00fcre d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr ve belki de birka\u00e7 saat i\u00e7inde \u00e7izilir. Bellidir ki Wright bu projesini aylarca kafas\u0131nda ta\u015f\u0131m\u0131\u015f, s\u00fcrekli olarak onu d\u00fc\u015f\u00fcnsel boyutta \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Yani o bir kulu\u00e7ka\u00a0d\u00f6nemi ge\u00e7irmi\u015ftir. Belki defalarca araziye gitmi\u015f evi yerinde hayal etmi\u015ftir… Arsan\u0131n i\u00e7inden ge\u00e7en dere bir noktada bir kaskat olu\u015fturmaktad\u0131r. Wright evi onu kar\u015f\u0131dan g\u00f6recek \u015fekilde de\u011fil, tam \u00fczerine yerle\u015ftirmi\u015ftir. Bu onun de\u011fi\u015fik ayr\u0131cal\u0131klar\u0131ndan en \u00f6enmlisidir.<\/p>\n
Benzer ba\u015fka \u00f6rnekler verilebilir. Ancak sadece Wright\u2019\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc bile benim projede \u201cboncuk\u201d dedi\u011fim \u015feyi a\u00e7\u0131klamaya yetmektedir. Boncuk s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc \u201cyarat\u0131c\u0131l\u0131k\u201d demektir, \u201c\u00f6zg\u00fcn olmak\u201d demektir ve belki de \u201cbir ilk olmak\u201d demektir. Bu s\u00f6zc\u00fck, belki yeni bir uyarlama veya \u201cdaha \u00f6nce hi\u00e7 kimsenin yapmad\u0131\u011f\u0131 veya ak\u0131l edemedi\u011fi bir \u015feyi\u201d yakalamak demektir.<\/p>\n
Senaryo ve Konsept Kavramlar\u0131n\u0131n Fark\u0131 <\/strong><\/p>\nBazen \u00f6\u011frencilere bir parsel verilir ve \u00fczerinde, kendilerinin olu\u015fturacaklar\u0131 bir senaryoya g\u00f6re, bir yap\u0131 tasarlamalar\u0131 istenir. \u00d6rne\u011fin senaryo bir ki\u015fi veya ailenin t\u00fcm ya\u015fam \u00f6yk\u00fclerinin tasarlanmas\u0131 veya d\u00fc\u015flenmesi i\u015fidir. Bu senaryo asl\u0131nda proje y\u00f6neticileri taraf\u0131ndan haz\u0131rlanmam\u0131\u015f bir \u201ctasar\u0131m program\u0131\u201dn\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u015fidir. B\u00f6yle bir g\u00f6rev \u00f6\u011frencinin i\u015fini zorla\u015ft\u0131r\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc binay\u0131 yaratman\u0131n yan\u0131s\u0131ra, i\u00e7inde nelerin olmas\u0131 gerekti\u011fine de kendisi karar verecektir. Bu senaryolardan baz\u0131lar\u0131 komik denecek derecede \u201cyarat\u0131c\u0131l\u0131k d\u0131\u015f\u0131\u201d olabilmektedir. Naif d\u00fc\u015f\u00fcnceler \u00fcretmektense, bilinen birilerinin ya\u015famlar\u0131n\u0131 \u00f6rneklemek izlenebilecek daha sa\u011flam ve ak\u0131lc\u0131 yoldur.<\/p>\n
Orijinallik veya \u00f6zg\u00fcnl\u00fck bu senaryo ile birlikte gelebilir. Ancak ki\u015fiden as\u0131l beklenen o senaryoya yan\u0131t veren bir yap\u0131 olu\u015fturmakt\u0131r. Yani, bir konsept aramak ve bulmak i\u015fi senaryodan ziyade tasar\u0131ma b\u0131rak\u0131labilir. Do\u011frusu ve genellikle yap\u0131lan da budur. T\u0131pk\u0131 Wright\u2019\u0131n \u015eelale Evi\u201dnde yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. O yap\u0131n\u0131n \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc konumundan, g\u00fcn\u00fcn betonarme ko\u015fullar\u0131n\u0131 zorlamas\u0131ndan ve de d\u00f6neminin mimari anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n
Demek ki, senaryo ile konsept ayn\u0131 \u015fey demek de\u011fildir. Senaryo tasar\u0131m program\u0131d\u0131r. Konsept ise eldeki tasar\u0131m i\u00e7in benimsenen d\u00fc\u015f\u00fcnceye veya felsefeye denir. Yap\u0131n\u0131z\u0131, duruma g\u00f6re, \u00e7evresi i\u00e7inde \u00f6ne \u00e7\u0131karmak veya geri planda tutmak isteyebilirsiniz. Renzo Piano\u2019nun tasarlad\u0131\u011f\u0131 Paris\u2019teki Pompidou Merkezi tarihi yap\u0131lar\u0131n i\u00e7inden \u00f6ne \u00e7\u0131kar. \u00c7a\u011fda\u015f tasar\u0131m anlay\u0131\u015f\u0131, renkleri, kulland\u0131\u011f\u0131 teknoloji olarak, yap\u0131m\u0131ndan beri k\u0131rk y\u0131l y\u0131l ge\u00e7mesine ra\u011fmen, hala eskimemi\u015f bir tasar\u0131md\u0131r. Pei\u2019nin Lourve M\u00fczesi\u2019nin avlusuna koydu\u011fu cam piramit de \u00f6yle olaca\u011fa benzemektedir.<\/p>\n
Sonu\u00e7lar <\/strong><\/p>\nTasar\u0131m projelerinde her zaman ak\u0131l \u00fcst\u00fcn gelir. \u00d6zg\u00fcn olmak, bir ilk olmak, yarat\u0131c\u0131 olmak, \u201ctasar\u0131mda ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnemedi\u011fi bir \u015feyi yakalayabilmek\u201d,gibi \u00f6zellikler mutlaka d\u00fc\u015f\u00fcnmekle ilgilidir. Tasar\u0131mc\u0131 ka\u011f\u0131t ve kalemiyle ve de akl\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Bilgisayarlar, t\u00fcm yararlar\u0131na ra\u011fmen, \u201ceskiz yapmak\u201d olarak bilinen proje \u00fcretimindeki d\u00fc\u015f\u00fcnme s\u00fcrecine alternatif olamaz. D\u00fc\u015f\u00fcnmek, tasar\u0131mc\u0131n\u0131n elindeki proje konusuyla ya\u015fam\u0131n\u0131 birle\u015ftirmesi, onu s\u00fcrekli olarak akl\u0131nda tutmas\u0131, de\u011ferlendirmesi ve sorgulamas\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fir. Bu yap\u0131lmazsa tasar\u0131mc\u0131n\u0131n bir g\u00fcn \u201ceureca\u201d diye ba\u011f\u0131rma \u015fans\u0131 olmaz.<\/p>\n
Tasar\u0131m program\u0131n\u0131n i\u00e7selle\u015ftirilmesi, yani bir anlamda t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla adeta ezbere bilinmesi, tasar\u0131m yap\u0131lacak \u00e7evrenin \u00e7ok iyi incelenmesi ve eldeki tasar\u0131m konusundaki \u00f6rneklerin taranmas\u0131, tan\u0131nmas\u0131 ve irdelenmesi yarat\u0131 s\u00fcrecinin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan ilk basamaklar\u0131d\u0131r. Bunlar\u0131n her birinin gere\u011fiyle yerine getirilmesi esast\u0131r, (program analizi, \u00e7evre analizi ve literat\u00fcr taramas\u0131). Belirtilen bu i\u015fler yap\u0131lmadan kestirme bi\u00e7imde proje yaratmaya \u00e7al\u0131\u015fanlar naif, ak\u0131ld\u0131\u015f\u0131 ve hatta sa\u00e7ma \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktalar\u0131n\u0131 kullanmakta ve b\u00f6ylece bazen g\u00fcl\u00fcn\u00e7 durumlara bile d\u00fc\u015febilmektedirler. D\u00fc\u015f\u00fcnce tembelli\u011fi edenler veya tasar\u0131mlar\u0131na zaman ay\u0131rmayanlar asla Tanr\u0131\u2019n\u0131n onlara, bir mucize eseri ilham verece\u011fini veya vahiy yoluyla \u00e7\u00f6z\u00fcm g\u00f6nderece\u011fini beklememelidir. \u0130lham i\u015fini sevmeyenlere veya kerhen yapanlara hi\u00e7 gelmez.<\/p>\n
Tutarl\u0131, yani ayaklar\u0131 yere basan ve ilgin\u00e7 bir proje konsepti yakalamak bir yana, onu yakalad\u0131ktan sonra bu d\u00fc\u015f\u00fcnceyi bir yap\u0131 projesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrebilmek ve giderek onu arazide uygulamak, yani hayata ge\u00e7irmek, bamba\u015fka iki konudur. Bunlar ise bilgi, deneyim, yetenek ve tasar\u0131mc\u0131n\u0131n daha bir \u00e7ok vasf\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131 gerektirir.<\/p>\n
\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
THE MEANING OF DESIGN CONCEPT IN PROJECTS of ARCHITECTURE Prof.Dr. Tayfun Taner Head, Dept. of Architecture tayfun.taner@yasar.edu.tr Uzun y\u0131llard\u0131r tasar\u0131m projeleri \u00fcretilen mimarl\u0131k, i\u00e7…<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":1371,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[88],"tags":[17,62,16,19,20,29,67,52,35],"class_list":["post-1370","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makale-okumalari","tag-ana-fikir","tag-ic-mimarlik","tag-konsept","tag-mimari","tag-mimari-fikir","tag-mimari-kompozisyon","tag-mimari-pafta","tag-mimarlik","tag-tasarim","post-item"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1370","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1370"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1370\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2296,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1370\/revisions\/2296"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.tasarimgunlukleri.net\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}